Podcast dostępny pod tym adresem.

Problem z Uprising 44 polega na tym, że im więcej informacji na temat tego tytułu się pojawia, tym więcej rodzi się wątpliwości, czy przywoływanie w jego kontekście powstania warszawskiego nie jest tylko osobliwym chwytem marketingowym. Twórcy na każdym kroku podkreślają, że nie będą pokazywać jego przebiegu dzień po dniu, że chcą skupić sie na losach małego oddziału, który będzie walczył nie tylko z okupantem ale notorycznymi brakami w zaopatrzeniu, że w gruncie rzeczy powstanie będzie jedynie tłem dla opowiadanej historii, losów małego powstańczego oddziału.

Ostra kalkulacja

Najwięcej jednak kontrowersji wzbudza przemilczenie przez twórców w grze Rosjan i ich argumentacja. W jednym z wywiadów, Piotr Wasiak z DMD Enterprise mówi – “Chcemy tę grę również sprzedawać na wschód, więc prawda historyczna prawdą historyczną i jej musimy być jak najbliżej i jej pilnować, natomiast business is business”.

Rozumiem, że w świecie popkultury można nie chcieć rozliczenia z historią, albo poruszania trudnych tematów, ale nie rozumiem po cóż wówczas powoływać sie na powstanie warszawskie? Po cóż sięgać po ten trudny temat, by już na starcie kastrować go i przycinać do ram popkulturowej papki i to w najgorszym możliwym wydaniu? Ram wyznaczonych przez fałszywie pojmowaną poprawność polityczną i chęć czystego zysku? Tym trudniej to zrozumieć, że grę tworzą przecież Polacy…

Popkulturowa papka

Od pewnego czasu od gier zaczyna się oczekiwać czegoś więcej. Zaczyna się na nie patrzeć jak na inne teksty kultury, które są w stanie powiedzieć nam coś o kondycji współczesnego człowieka. W dużej jednak mierze są to oczekiwania na wyrost. Gry wideo wyrosłe jako niemal kanoniczny twór popularnej kultury zapośredniczonej (a więc odsyłającej do innych tekstów kultury i przetwarzających dobrze znane odbiorcom z innych dziedzin klisze) są dziś jak wielkie hollywoodzkie produkcje, chodzi w nich tylko o czysty zysk i czystą kalkulację, a wszelkie odwołania są w zasadzie odtwórcze. Twórcy gier wideo przywołując lądowanie w Normandii, odwołują się do Szeregowca Ryana, bo to gotowa klisza, którą należy powtórzyć w grze wideo, ale za tym odwołaniem nie stoi żadna idea, żadna myśl przewodnia, ani chęć uwrażliwienia odbiorcy. Chodzi o dotarcie do jak największego grona klientów, którzy zapłacą za skrojony pod niewybredne gusta masowego odbiorcy produkt. Właśnie – produkt, tym mianem określa się gry wideo, to nie są dzieła czy dziełka, ale produkty, jak cukier na półce w supermarkecie, czy paczka zupki rozpuszczalnej. Twórcy gier funkcjonują tak głęboko w kulturze popularnej, że nie potrafią jeszcze, tak jak filmowcy, świadomie operować środkami wyrazu swojego medium, by stworzyć dzieła frapujące, artystycznie skończone, w których mieliby coś ciekawego do powiedzenia. Próżno szukać w świecie gier wideo takich dzieł, jak Urodzeni Mordercy Stone’a czy Bękarty Wojny Tarantino, w których operowanie popkulturową kliszą jest wyraźnym, autorskim zabiegiem.

Dlatego w grach na pęczki mamy bohaterów ratujących świat, a w co drugim tytule walczymy z kosmitami. Dlatego też historia na ekranie komputera wygląda jak propagandowa papka historyczna naszych czasów, wyrosła na kanwie popularnego kina akcji. Niedługo się okaże, że II wojnę światową rozpętali Polacy, którzy nagminnie mordowali Żydów (Gross), zaś Niemcy zdolni byli jedynie do aktów heroicznej pomocy (Lista Shindlera).

Powstanie warszawskie to wspaniały temat, który mógłby stworzyć mocną grę o poświęceniu, okropieństwie wojny, a także trudnej polskiej sytuacji (wynikającej nie tylko z położenia ale i układów sojuszniczych i dziesiątków lat naszej historii). W powstaniu warszawskim bowiem ogniskuje się nasz duch narodowy i romantyczna dusza, co tak znakomicie pokazał Wajda w Kanale – to kwintesencja polskości, tego czym różnimy się od innych nacji. Dlatego też na powstanie warszawskie nie można patrzeć w kontekście czystej kalkulacji – jak ostatnio proponował minister Radosław Sikorski. Gra o powstaniu mogłaby być jedną z pierwszych prób przeniesienia poważnego, trudnego tematu na łamy gier wideo, gdyby tylko znaleźli się zdolni twórcy, a w zasadzie artyści, tacy jak w innych dziedzinach i potraktowali powstanie jako źródło inspiracji.

Uderza zatem wyrachowanie twórców Uprising 44. Podpięcie się pod powstanie warszawskie, by na zgranej już narodowej nucie zarobić możliwie dużo kasy, bo przecież business is business…

UWAGA: Zabrania się kopiowania/powielania tekstów, ich fragmentów, artykułów i opisów oraz pozostałych treści zawartych na tej stronie bez zgody autora.

Podcast można znaleźć pod tym adresem lub na iTunes.

Muszę przyznać, że się z gościem zgadzam! Nie czytałem jego książki, i pewnie przez wrodzoną niechęć do słowa pisanego raczej nigdy po nią nie sięgnę, ale paręnaście lat temu czytałem inną książkę – “Język filmu” Płażewskiego, w której wybitny krytyk filmowy (tak przynajmniej o nim mówią) postulował o genialną publiczność. Taką która znając język kina, będzie odbierać filmy nie tylko emocjonalnie, ale także zrozumie po co zmontowano film tak a tak, dlaczego kadrowanie jest takie a nie inne, albo co nam mówi scenografia, oświetlenie, muzyka itd. itp. Płażewski niestety poniósł fiasko. Bo jego “Język filmu” jest obowiązkową pozycją w biblioteczce każdego filmoznawcy, ale bynajmniej nie stał się podręcznikiem licealnym, ani tym bardziej dodatkiem do “sześciopaku” w Tesco. Po prostu język kina jest znany tylko wąskiemu gronu pasjonatów, którzy z należytym dystansem traktują kino popularne, a więc amerykańskie superprodukcje nastawione na masowego odbiorcę.

Problem z grami polega na tym, że to kultura masowa w najczystszej postaci, wyrosła, w jeszcze większym stopniu niż film, na całkowitym braku elitaryzmu. I nie ma sensu wdawać sie teraz w dyskusje nad doniosłością gier wideo, tym czy są sztuką czy nie, czy może czymś jeszcze innym, równie irracjonalnym. Gry wideo nie są sztuką elitarną, nigdy nie były i nigdy nie będą. Nigdy też nie powstaną żadne gry wybitne, bowiem zawsze będą one jedynie mniej lub bardziej udanymi eksperymentami (idealnie nadającymi się do wstawienia do galerii sztuki, jako multimedialne instalacje). Gry są tym, co kiedyś było nazywane sztuką niską, dla pospólstwa. Elitaryzm w dzisiejszych czasach przestał istnieć już niemal doszczętnie (częściowo może ostał się jeszcze w sztuce czy literaturze, albo malarstwie, gdzie by w ogóle rozmawiać o czymkolwiek należy mieć podstawowe przygotowanie humanistyczne – niemniej i tam też zanika). Kwestia czy to dobrze, czy źle, jest w tej chwili kwestią drugorzędną. Gry wideo, jako część kultury masowej, mają też masowego odbiorcę.

Kiedy czytam w internecie dyskusje o tym, kto nie jest ekspertem, a kto nim jest; kto umie pisać o grach a kto nie; o tym, że jedni krzyczą, że inni powinni przestać pouczać; że ktoś powinien ściąć włosy bo jest “nerdem” (cokolwiek to znaczy), a ktoś inny powinien założyć marynarkę, bo tak wypada zanim wystąpi przed kamerą itd. itp., mam nieodparte wrażenie, że gry wideo, choć to fajna, potwornie zjadająca czas rozrywka, to jednak rozrywka dla ćwierćinteligentów. Domaganie się, by ci troglodyci, by ta wyzierająca z milionów komentarzy bezmózga masa, wszyscy ci uczestnicy tych przepełnionych jakimiś indywidualnymi kompleksami dyskusji, nauczyli się rozmawiać i dyskutować na poziomie (już nawet nie tyle o grach, ile o czymkolwiek) jest jak walenie głową w mur, jak walka z wiatrakami. Jak czekanie na cud.

Innymi słowy, wydaje mi się, że nie można wymagać rzeczy niemożliwych. Tak samo, jak nie można wymagać, żeby miłośnicy harlequinów zostali krytykami literackimi i wchodzili w interesujący dyskurs literacki, ponieważ książki, które czytają są po prostu popkulturą, tak nie można wymagać, by ludzie odżywiający się taką samą papką, tyle że gier wideo, przekształcili się nagle w wysokiej klasy ekspertów, znawców, czy krytyków i by było to zjawisko powszechne. Wielu już próbowało i wielu się to nie udało. Marzenie o tym, by masowy odbiorca stał się odbiorcą zdolnym do ciekawego intelektualnie dyskursu jest niestety… tylko marzeniem.

Juliusz Konczalski

UWAGA: Zabrania się kopiowania/powielania tekstów, ich fragmentów, artykułów i opisów oraz pozostałych treści zawartych na tej stronie bez zgody autora.

Z jednej strony nie trudno sobie wyobrazić drzemiący w tym przedsięwzięciu potencjał marketingowy. Producenci odzieży, znane marki, umieszczają w takim programie swoje ciuchy, całe katalogi najnowszych fatałaszków, a do tego jeszcze ułatwiają ich zakup przez sieć. W najlepszym wypadku można by założyć, że program pozwalałby nam na w miarę dokładne dopasowanie strojów włącznie z określeniem jaki rozmiar by na nas leżał najlepiej. I po ten typowo męski, gadżeciarski sprzęt (konsolę Xbox 360 i Kinect) sięgnie płeć piękna. Właściwie sukces na całej linii.

Virtual Dressing Room from ARBUZZ on Vimeo.

Z drugiej jednak strony ów marketingowy potencjał, po chwili namysłu, zdaje się być jedynie raczej mało prawdopodobnym marzeniem twórców-mężczyzn. Nie bez kozery bowiem w filmiku prezentującym tę wirtualną przymierzalnię wystąpił facet. To jest właśnie stricte męski punkt widzenia – sprowadzenie kwestii przymierzania ciuchów do wirtualnej aplikacji, a więc do stania przed kamerą i oglądania siebie w różnych fatałaszkach. Tak samo, jak wcześniej sprowadzono granie w golfa czy tenisa, do imitowania zachowań charakterystycznych dla tych dyscyplin w grach na konsoli Wii. To zawsze będą tylko takie “popierdółki”.

Wirtualna przymierzalnia pozostanie zatem tylko takim chwilowym kaprysem, chwytającym uwagę odbiorcy na moment. Trudno sobie wyobrazić, że przedstawicielki płci pięknej wydadzą ponad tysiąc złotych na tę ekstrawagancką zabawkę, by wyrzec się jednego z najbardziej kobiecych rytuałów, a więc przymierzania ciuchów. Rytuałów, który w tak uroczy sposób odróżnia kobiecą i męską mentalność. Poza tym za tysiąc złotych można już nabyć całkiem niezły ciuch.

Być może sam Kinect jest zwiastunem jakiejś przyszłej rewolucji w komunikacji z domowym centrum rozrywki i już niedługo klaszcząc włączymy pranie, robota kuchennego, czy zmywarkę. Póki co jednak, mam wrażenie, że twórcom najzwyczajniej brakuje pomysłów, jak w nowy i ciekawy sposób wykorzystać to jakże zaawansowane urządzenie. Projekt wirtualnego studia mody nadaje się idealnie na instalację, być może w jakimś centrum kultury masowej. To by było idealne miejsce – ludzie przechodząc, chwilę się pobawią, wymienia parę spostrzeżeń, że fajne a następnie rozejdą się do domu.

Juliusz Konczalski

UWAGA: Zabrania się kopiowania/powielania tekstów, ich fragmentów, artykułów i opisów oraz pozostałych treści zawartych na tej stronie bez zgody autora.